Waarom AI logo’s vaak op elkaar lijken
Ik ben grafisch ontwerper sinds 2003 en zie dit nu dagelijks gebeuren. Ondernemers zijn trots op hun snelle AI-logo, maar ik herken het direct. Het zijn generieke patronen die ik die maand al tientallen keren voorbij heb zien komen. Waarom is dat gevaarlijk voor uw merk? En hoe zorgt u dat u wél uniek bent?
Waarom AI altijd herhaalt
AI-tools als Midjourney of Gemini zijn geen ontwerpers. Ze zijn statistici. Ze hebben miljoenen bestaande logo’s geanalyseerd en weten precies welke vormen en kleuren het vaakst bij uw zoekwoorden worden gebruikt. Ze combineren het verleden, ze bedenken geen toekomst.
Vraagt u om een logo, dan begint het systeem met een veld vol willekeurige ruis. Stap voor stap haalt het die ruis weg, steeds in de richting van wat volgens de trainingsdata het meest bij uw opdracht past. Het eindresultaat is dus geen nieuw idee. Het is een berekende voorspelling van hoe een logo met uw omschrijving er waarschijnlijk uitziet.
Hoe sterk die trainingsdata doorwerken, liet de NOS zien. De omroep vroeg AI modellen om beelden in de stijl van bekende Nederlandse makers, en daarin kwamen herkenbare kenmerken van bestaande werken terug. Wat erin gaat, komt er in een andere vorm weer uit. Bij logo’s werkt dat precies hetzelfde.
Het gemiddelde wint altijd
Hier zit de kern van het probleem. Een AI model kiest bij elke stap voor wat statistisch het meest waarschijnlijk is. En het meest waarschijnlijke is bijna altijd het meest voorkomende.
Kijk naar wat er gebeurt als u om een logo voor een bepaalde branche vraagt.
Een tandarts krijgt een tand met een glimlach of een sterretje. Een bakker krijgt een korenaar of een gekruiste deegroller. Een bouwbedrijf krijgt een dakje met een lijn eronder. Een hovenier krijgt een blad in een cirkel. Een coach krijgt een boom of een pad naar een bergtop.
Dat zijn geen slechte symbolen. Het zijn de symbolen die al duizenden keren gebruikt zijn. Juist daarom kiest de AI ze. Het model beloont het vertrouwde, niet het afwijkende.
Hetzelfde geldt voor de vormgeving. AI logo’s hebben vaak dezelfde kenmerken.
- een beeldmerk in een cirkel of schild
- dunne lijniconen met overal dezelfde lijndikte
- zachte kleurverlopen van blauw naar paars of groen
- een strak schreefloos lettertype onder het icoon
- een symmetrische opbouw, netjes gecentreerd
Elk van die keuzes is op zich prima. Samen leveren ze een logo op dat er goed uitziet, maar nergens blijft hangen.
Iedereen typt ongeveer dezelfde prompt
Er speelt nog iets mee. De meeste ondernemers beschrijven hun logo op dezelfde manier. Modern. Minimalistisch. Professioneel. Strak. Een kleur die vertrouwen uitstraalt.
De woorden sturen het model naar hetzelfde hoekje van zijn geheugen. Duizend kappers die om een “modern minimalistisch logo voor een kapsalon” vragen, krijgen duizend varianten van dezelfde schaar in een cirkel.
Een betere prompt kan helpen. In mijn artikel over logo prompts voor ChatGPT leg ik uit hoe je een specifiekere prompt kunt gebruiken. Ook een goede prompt kan echter nog steeds het gemiddelde van de model neerzetten.
Elk model heeft zijn eigen handschrift
Naast de logo’s van AI-tools is het ook mogelijk om de verschillen in die tools te herkennen. Midjourney maakt vaak beelden met een glanzend uiterlijk en een driedimensionaal effect. ChatGPT levert echter meestal platte iconen met een afwerking die wat perfect is. Anderen hebben dan weer hun eigen voorkeur voor bepaalde kleuren of lettertypen.
Deze handtekening komt uit de trainingsdata en de instelling van het model. Als gevolg hiervan lijken alle logo’s uit dezelfde tool op elkaar, ongeacht de verschillen in de bedrijven die deze logo’s gebruiken. Voorbeelden hiervan zijn een logo voor een advocatenkantoor en een logo voor een fietsenmaker.
De trainingsdata zijn echter een momentopname van de afgelopen jaren. De ontwerptrends van de afgelopen jaren zitten er dan ook ruim in. De AI logo die je nu gebruikt, is vandaag nog een fris ontwerp, maar over een paar jaar zal het ontwerp al oud lijken.
Waarom dat een probleem is voor uw bedrijf
Een logo dat op andere logo’s lijkt, is niet alleen saai. Het kost u ook echt iets.
Klanten onthouden u niet
Een logo heeft één hoofdtaak. Mensen moeten u herkennen en onthouden. Op een bedrijfsbus, op een factuur, in een rij zoekresultaten. Lijkt uw logo op dat van drie andere bedrijven in de regio, dan haalt een klant u door elkaar. Of erger, hij belt de concurrent.
Het ontwerpbureau TEAM LEWIS noemt dit een “middle of the road” resultaat. Visueel acceptabel, maar niet onderscheidend. Dat is precies het punt. Een logo dat niemand stoort, valt ook niemand op.
Juridische risico’s
Hier wordt het serieuzer. Omdat een AI model put uit bestaand werk, kan het een logo opleveren dat te dicht bij een geregistreerd merk komt. U weet dat niet, want de tool vertelt u niet waar de inspiratie vandaan komt.
De KVK legt uit dat er sprake is van inbreuk als een naam of logo hetzelfde is of lijkt op een geregistreerd merk, en wordt gebruikt voor ongeveer dezelfde producten of diensten. De houder van dat merk kan u dan dwingen te stoppen. Nieuwe huisstijl, nieuwe bus, nieuw drukwerk. Dat wordt duur.
Wilt u andersom zelf uw AI logo als merk vastleggen, dan loopt u tegen een ander probleem aan. Een merk moet onderscheidend vermogen hebben. Advocatenkantoor Dirkzwager beschrijft een zaak waarin een logo geen bescherming kreeg omdat het uit een gangbaar schrift en weinig onderscheidende elementen bestond. Een logo dat op duizend andere lijkt, maakt weinig kans.
Ook het auteursrecht op een puur door AI gemaakt logo is wankel. Daarover schreef ik een apart artikel over AI logo’s en auteursrecht. Kort gezegd, als u het niet zelf hebt bedacht, kunt u het lastig beschermen. Een concurrent die uw logo overneemt, kunt u dan moeilijk tegenhouden.
Wat AI niet weet over uw bedrijf
Een AI tool kent uw bedrijf niet. Het weet niet hoe u bent begonnen, wie uw klanten zijn, wat uw concurrenten doen of waarom u het anders aanpakt. Het krijgt een zin van twintig woorden en vult de rest in met wat het meest gangbaar is.
Een goede ontwerper doet het omgekeerde. Die stelt eerst vragen. Wat moet uw logo vertellen? Waar gaat het overal op staan? Welke kleuren gebruiken uw concurrenten al, zodat u daar juist van wegblijft? Pas daarna begint het schetsen.
Onderzoekers van de VU volgden een jaar lang de creatieve afdeling van RTL Nederland en zagen een opvallend effect. Gepolijste AI beelden leggen een idee vaak te vroeg vast. Ze helpen om iets overtuigend te presenteren, maar beperken wat er daarna nog mogelijk is. Dat herken ik. Wie een mooi AI plaatje ziet, wil niet meer verder zoeken. Terwijl het echte idee vaak pas bij de tiende schets ontstaat.
Zo haalt u meer uit AI als u het toch gebruikt
Ik snap dat AI aantrekkelijk is. Het is snel en vaak gratis. Wilt u er toch mee aan de slag, houd dan rekening met deze punten.
Begin met een eigen idee. Bedenk eerst zelf wat uw logo moet uitdrukken, liefst iets wat niet voor de hand ligt. Laat de AI daarna varianten maken, in plaats van het hele concept aan de tool over te laten.
Vermijd de standaardwoorden. Schrijf niet “modern en minimalistisch” maar omschrijf een concrete vorm, een verhaal of een detail uit uw bedrijf. Hoe specifieker, hoe verder u van het gemiddelde afkomt.
Zoek op de afbeelding. Upload uw AI logo in Google Afbeeldingen of een andere omgekeerde zoekmachine. Komt er iets vergelijkbaars uit, dan weet u genoeg.
Check het merkenregister. Zoek in het merkenregister van BOIP of er al een logo bestaat dat op het uwe lijkt. In mijn artikel hoe weet ik of mijn logo uniek is leg ik stap voor stap uit hoe u dat doet.
Laat het afmaken. Een AI logo is meestal een pixelbestand met rare details. Voor drukwerk en signing hebt u een schoon vectorbestand nodig. Een ontwerper kan het idee overnemen, aanpassen en uniek maken.
Meer over de mogelijkheden en beperkingen van de verschillende tools vindt u in het cluster logo ontwerpen met AI in mijn kennisbank.
Hoe ik bewust de andere kant op ga
Waar een AI model naar het gemiddelde toe beweegt, probeer ik er juist bij weg te blijven. Bij elke opdracht kijk ik eerst wat er in uw branche al bestaat. Niet om het na te doen, maar om te weten wat ik moet vermijden.
Ziet elke installateur in uw regio er blauw uit met een druppel en een vlam? Dan zoek ik een andere kleur en een ander beeld. Gebruikt elke coach een boom? Dan gebruik ik geen boom. Zo krijgt u een logo dat in een rij concurrenten meteen opvalt.
Daarna schets ik meerdere richtingen, kies de sterkste uit en werk die uit tot een vectorlogo dat op elk formaat scherp blijft. U krijgt alle bestanden die u nodig hebt, voor web en voor drukwerk. Wilt u weten hoe die aanpak zich verhoudt tot werken met een AI tool? Lees dan mijn vergelijking logo ontwerper versus AI.
Ik heb sinds 2003 meer dan 1600 logo’s ontworpen. Ze zijn allemaal verschillend, omdat elk bedrijf verschillend is. Dat is iets wat een rekenmodel niet kan nadoen.
Veelgestelde vragen
Lijkt elk AI logo op een ander logo?
Niet elk AI logo is een kopie, maar de kans op sterke gelijkenis is groot. Het model kiest steeds voor de meest gangbare vormen en kleuren. Daardoor lijken logo’s voor dezelfde branche snel op elkaar.
Kan ik een AI logo als merk laten registreren?
Dat kan in principe, als het logo onderscheidend genoeg is en niet lijkt op een ouder merk. Juist dat onderscheidend vermogen ontbreekt vaak bij AI logo’s. Laat het daarom eerst controleren en zo nodig aanpassen.
Helpt een langere of betere prompt?
Een specifieke prompt geeft betere resultaten dan een vage. Toch blijft het model trekken naar wat het al kent. Een goede prompt verschuift het resultaat een beetje, maar maakt het niet echt uniek.
Hoe controleer ik of mijn AI logo al bestaat?
Gebruik een omgekeerde zoekopdracht op afbeeldingen en zoek in het merkenregister van BOIP. Kijk ook bij concurrenten in uw eigen branche en regio. Twijfelt u, vraag dan een ontwerper om mee te kijken.
Wat kost een uniek logo bij u?
Ik werk met een vaste prijs van 169 euro excl. btw. Daarvoor krijgt u een logo dat ik speciaal voor uw bedrijf ontwerp, inclusief alle bestanden voor web en drukwerk.
Mijn advies in het kort
AI logo’s lijken op elkaar omdat ze zijn gebouwd op het gemiddelde. Het model kiest wat het vaakst voorkomt, iedereen typt ongeveer dezelfde woorden en elke tool heeft een eigen vaste stijl. Het resultaat ziet er netjes uit, maar maakt u niet herkenbaar en kan zelfs juridische problemen geven.
Gebruik AI gerust om ideeën te verkennen. Maar laat uw definitieve logo maken door iemand die naar uw bedrijf kijkt in plaats van naar een database. Wilt u een logo dat echt van u is? Bekijk dan hoe u bij mij een logo laten ontwerpen kunt, voor een vaste prijs en zonder verrassingen.