AI-logo en auteursrecht: wat zijn de juridische risico’s?

U heeft een mooi logo gegenereerd met ChatGPT, Midjourney of een andere AI-tool. Het ziet er professioneel uit, het past bij uw bedrijf en het heeft u nauwelijks iets gekost. Maar dan komt de vraag: mag u dit logo eigenlijk wel gebruiken als bedrijfslogo? Kunt u het registreren als merk? En wat als een concurrent morgen hetzelfde logo laat genereren?

Dit zijn vragen die steeds meer Nederlandse ondernemers bezighouden, en terecht. De populariteit van AI-tools groeit razendsnel, maar de juridische kennis over wat u ermee mag — en wat niet — blijft achter. Veel ondernemers nemen onbewust juridische risico’s die ze later duur kunnen komen te staan.

Het antwoord is minder geruststellend dan de meeste ondernemers verwachten. Een AI-gegenereerd logo heeft in Nederland en Europa vrijwel geen juridische bescherming. Dat heeft grote gevolgen voor uw merk, uw merkregistratie en uw concurrentiepositie. In dit artikel leg ik uit hoe het zit, wat de risico’s zijn en waarom een professioneel logo juridisch altijd sterker staat.

Liever kijken dan lezen? In deze video van 3,5 minuut leg ik u uit wat de juridische risico’s zijn van een AI-gegenereerd logo en waarom een professioneel logo altijd sterker staat.

Wat is auteursrecht en wanneer ontstaat het?

Auteursrecht beschermt originele creatieve werken. In Nederland regelt de Auteurswet dit: zodra iemand iets creëert met een eigen oorspronkelijk karakter én het persoonlijk stempel van de maker draagt, ontstaat er automatisch auteursrecht. U hoeft niets aan te vragen of te registreren.

Die twee criteria klinken simpel, maar ze zijn cruciaal. “Eigen oorspronkelijk karakter” betekent dat het werk niet ontleend is aan iets anders. “Persoonlijk stempel van de maker” betekent dat een menselijke maker vrije, creatieve keuzes heeft gemaakt. Dat tweede criterium is precies waar AI-gegenereerde logo’s de mist ingaan.

Een AI maakt geen creatieve keuzes vanuit een menselijke geest. Een AI combineert statistische patronen uit zijn trainingsdata. Hoe gedetailleerd uw prompt ook is, het creatieve eindresultaat wordt bepaald door het algoritme, niet door u. En dat heeft juridische consequenties.

AI-logo’s zijn niet auteursrechtelijk beschermd

De rechtspraak is hier inmiddels duidelijk over. In februari 2025 deed de kantonrechter in München een opmerkelijke uitspraak: logo’s die zijn gegenereerd met gedetailleerde AI-prompts zijn niet auteursrechtelijk beschermd, omdat het creatieve ontwerp aan de AI werd overgelaten. De rechter verwees daarbij naar Europese criteria over het weerspiegelen van de persoonlijkheid van de auteur.

Dit sluit aan bij wat eerder in Tsjechië werd bepaald: de eerste Europese rechter die zich uitsprak over AI-output oordeelde dat een afbeelding gegenereerd door DALL-E niet auteursrechtelijk beschermd kan worden wegens onvoldoende menselijk makerschap. Zoals ictrecht.nl uitlegt: de prompt gold in die zaak hooguit als een idee of instructie, niet als creatieve uiting.

Wat betekent dit concreet voor uw AI-logo?

• U kunt er geen auteursrecht op claimen
• Niemand anders kan dat overigens ook, maar dat maakt het er niet beter op
• Iedereen kan hetzelfde of een vergelijkbaar logo laten genereren
• U kunt niet optreden als een concurrent een vrijwel identiek logo gebruikt

Dat laatste punt is in de praktijk misschien wel het grootste probleem. U heeft maanden geïnvesteerd in uw merk, uw website en uw marketing. En dan genereert een concurrent met één vergelijkbare prompt een logo dat sprekend op het uwe lijkt.

Merkregistratie: ook hier loopt u vast

Auteursrecht is niet het enige juridische probleem. Als ondernemer wil u uw logo ook als merk kunnen registreren bij het Benelux Office for Intellectual Property (BOIP). Merkregistratie geeft u het exclusieve recht om een logo te gebruiken in uw branche, en geeft u juridische munitie als iemand uw merk misbruikt.

Maar ook voor merkregistratie geldt dat u onderscheidend vermogen moet hebben. Een logo dat door AI is gegenereerd op basis van algemene trainingsdata heeft per definitie minder onderscheidend karakter, omdat het gebaseerd is op patronen die uit duizenden bestaande logo’s zijn gedestilleerd. De kans is reëel dat het lijkt op wat er al bestaat.

Bovendien speelt er een praktisch probleem: bij een merkregistratie moet u kunnen aantonen dat u de rechthebbende bent op het logo. Maar als uw AI-logo geen auteursrechtelijk beschermd werk is, op wiens naam registreert u het dan? OpenAI? Midjourney? Uzelf, terwijl u juridisch geen maker bent?

Kijkt u naar een professioneel ontworpen logo dan is de situatie compleet anders. Een ontwerper maakt aantoonbaar creatieve keuzes, legt dat vast in een briefing, en draagt de rechten aan u over. Dat is overdraagbaar, registreerbaar en juridisch waterdicht.

Het risico van onbedoelde inbreuk

Er is nog een risico dat veel ondernemers over het hoofd zien: het risico dat uw AI-logo inbreuk maakt op het auteursrecht of merkrecht van iemand anders.

AI-tools worden getraind op enorme hoeveelheden bestaand beeldmateriaal, inclusief bestaande logo’s. De output kan daardoor elementen bevatten die sterk lijken op beschermde werken. Zoals ddma.nl uitlegt: zelfs als de output ‘nieuw’ lijkt, kunnen er auteursrechtelijke claims van makers van het trainingsmateriaal een rol spelen.

Stel dat uw AI-logo onbedoeld een sterke gelijkenis vertoont met het logo van een bestaand merk. U wist dat niet, de AI ‘wist’ dat ook niet, maar het bestaande merk wél. En het is aan u om te bewijzen dat er geen sprake is van inbreuk. Als kleine ondernemer staat u in zo’n juridisch conflict al snel met een achterstand.

Bij een professionele ontwerper is dit risico veel kleiner. Een ervaren logoontwerper doet vooronderzoek, kijkt naar bestaande merken in uw sector en zorgt dat uw logo zich onderscheidt. Als er toch een claim komt, staat er een professioneel ontwerpproces achter dat aantoonbaar origineel is.

Wat zegt de AI Act hierover?

Sinds augustus 2024 is de Europese AI Act in werking getreden. Deze wet introduceert een transparantieverplichting: AI-gegenereerde content moet als zodanig worden vermeld. Zoals dirkzwager.nl uitlegt: de AI Act regelt naleving van bestaand auteursrecht, maar beantwoordt niet de vraag óf AI-output auteursrechtelijk beschermd kan zijn.

Wat de AI Act wél doet: het maakt AI-gebruik zichtbaarder en makkelijker aanvechtbaar. Wie claimt dat zijn logo auteursrechtelijk beschermd is terwijl AI aantoonbaar een grote rol speelde, moet nu bewijzen dat er voldoende menselijke creatieve inbreng was. Die bewijslast wordt steeds zwaarder naarmate AI-tools meer gebruikt worden en beter herkenbaar zijn.

Voor een bedrijfslogo — het visuele fundament van uw merk — wilt u niet in die bewijslast verzeild raken. U wilt zekerheid.

Wanneer is een AI-bijdrage wél acceptabel?

Eerlijk is eerlijk: de juridische wereld is hier nog niet zwart-wit over. BDO stelt dat wanneer AI-gegenereerde afbeeldingen vervolgens uitgebreid worden nabewerkt door een menselijke maker, er wél sprake kan zijn van auteursrechtelijke bescherming op die nabewerking.

Dat betekent: als een professionele ontwerper AI gebruikt als inspiratiebron of startpunt, en vervolgens zelf substantiële creatieve keuzes maakt in het definitieve ontwerp, dan kan het resultaat wél beschermd zijn. Het verschil zit in wie de creatieve controle heeft.

Maar dat is fundamenteel anders dan u zelf een prompt intypt en het eerste resultaat dat eruit komt direct als bedrijfslogo gebruikt. In het eerste geval staat een menselijke professional achter het werk. In het tweede geval niet.

Wat mist een AI-logo naast de juridische bescherming?

Los van het auteursrecht zijn er praktische redenen waarom een AI-logo tekortschiet als professioneel bedrijfslogo. Bekijk eens de verschillen tussen een logo-ontwerper en AI en u ziet dat het om meer gaat dan alleen creativiteit.

Een AI genereert altijd rasterafbeeldingen. Geen echte vectorbestanden. Dat betekent dat uw logo niet schaalbaar is naar grote formaten zoals banners, gevelbelettering of beursmateriaal, zonder kwaliteitsverlies. Een professioneel logo wordt altijd geleverd in vector (AI, EPS of SVG), waardoor u het op elk formaat kunt gebruiken.

Daarnaast mist een AI-logo merkstrategie. Een goed logo is niet alleen mooi — het communiceert wie u bent, wat u doet en voor wie. Dat vraagt om inzicht in uw branche, doelgroep en concurrenten. Als u wilt weten wat een goed logo werkelijk is en welke elementen daarin samenwerken, ziet u meteen hoe ver een AI-prompt daar nog van af staat.

Een AI weet niet dat u in de bouw werkt en dat robuuste, hoekige lettertypes daar beter werken dan speelse scripts. Een AI weet niet dat uw concurrent al jaren met blauw werkt en dat u zich daarin moet onderscheiden. Een AI weet niet welke soorten logo’s — woordmerk, beeldmerk, combinatiemerk — het beste passen bij uw fase als bedrijf.

De kosten van juridische onzekerheid

Ondernemers kiezen voor een AI-logo omdat het goedkoop is. Dat begrijp ik. Maar de werkelijke kosten worden pas zichtbaar als het misgaat.

Een merkgeschil kost al snel duizenden euro’s aan juridische bijstand. Rebranding — als u uw logo alsnog moet aanpassen omdat het te veel lijkt op een bestaand merk — kost niet alleen geld maar ook tijd, klantverwarring en verlies van naamsbekendheid. En als u jarenlang marketing hebt gemaakt rondom een logo dat niet merkbaar was, bouwt u feitelijk aan een merk dat niemand kan beschermen.

Kijkt u naar wat een logo laten maken kost, dan ziet u dat een professioneel logo een eenmalige investering is die juridische zekerheid, merkregistratie en schaalbare bestanden oplevert. De verborgen kosten van een AI-logo zijn vaak een stuk hoger.

Wat als u al een AI-logo gebruikt?

Veel ondernemers die dit artikel lezen, gebruiken op dit moment al een AI-gegenereerd logo. Wat moet u dan doen?

Het eerste wat ik aanraad: controleer of uw logo visueel lijkt op een bestaand merk in uw sector. Doe een eenvoudige Google-beeldzoekactie en check het merkenregister van het BOIP. Als u sterke gelijkenissen ziet, is het verstandig daar nu actie op te ondernemen — voordat een grotere partij dat voor u doet.

Het tweede: gebruik het AI-logo niet als basis voor merkregistratie. Een aanvraag die later aangevochten wordt omdat het logo niet origineel genoeg is of lijkt op een bestaand merk, kost u tijd en geld zonder resultaat.

Het derde: zie het als een tijdelijke oplossing. Een startende ondernemer die nog zoekt naar zijn richting kan prima beginnen met een eenvoudig tussenlogo, zolang hij weet dat het een placeholder is. Zodra u serieus gaat investeren in marketing, een website, visitekaartjes en bedrijfsmiddelen, is het moment aangebroken voor een logo dat u ook écht kunt beschermen.

De overgang van een AI-logo naar een professioneel ontwerp is bovendien een uitgelezen kans om scherper te formuleren wie u bent. Na een jaar ondernemen weet u veel beter wat u wil uitstralen dan op dag één. Een goede logodesign-briefing helpt u die kennis om te zetten in een logo dat echt bij u past.

Gebruik AI als inspiratie, niet als eindproduct

Een AI-logo is een handig startpunt voor oriëntatie. U kunt ermee experimenteren, u kunt erdoor geïnspireerd raken, u kunt ideeën opdoen voor stijl of richting. Maar als eindproduct voor een serieus bedrijfslogo schiet het juridisch én praktisch tekort.

Geen auteursrechtelijke bescherming. Geen solide basis voor merkregistratie. Risico op onbedoelde inbreuk op bestaande merken. Geen vectorbestanden. Geen merkstrategie die is afgestemd op uw branche en doelgroep.

Een professioneel ontworpen logo geeft u dat allemaal wél. Het is aantoonbaar origineel, overdraagbaar, merkregistreerbaar en schaalbaar naar elk formaat. Het is een investering in de juridische en visuele fundamenten van uw bedrijf. En die investering verdient zichzelf terug, niet alleen in uitstraling maar ook in de rust die het geeft om te weten dat uw merk echt van u is.